ศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูกุ่มข้าว หรือพิพิธภัณฑ์สิรินธร  เป็นศูนย์วิจัยเกี่ยวกับไดโนเสาร์และ พิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ แห่งแรกของประเทศไทย อยู่ที่อำเภอสหัสขันธ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นพิพิธภัณฑ์ทางธรรมชาติวิทยา ที่มีการจัดแสดงซากกระดูก ไดโนเสาร์ และแสดงความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตในมุมมองต่างๆ ทั้งเชิงวิชาการ การอนุรักษ์ รวมไปถึงความสัมพันธ์ต่างๆ พิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์สิรินธร ต้นกำเนิดของพิพิธภัณฑ์แห่งนี้มาจากการค้นพบซากดึกดำบรรพ์ของไดโนเสาร์ในปี พ.ศ. 2537 โดยท่านพระครูวิจิตรสหัสคุณ เจ้าอาวาสวัดสักกะวัน  ต่อมาในปลายปีเดียวกัน ทางคณะสำรวจไดโนเสาร์จากกรม ทรัพยากรธรณี ได้เริ่มเข้าไปทำการขุดค้นอย่างเป็นระบบ และพบว่าที่ภูกุ้มข้าวเป็นแหล่งไดโนเสาร์กินพืชที่สมบูรณ์ที่สุดของเมืองไทย โดยนักวิชาการ ได้ตั้งข้อสันนิษฐานว่า ในสมัยดึกดำบรรพ์บริเวณภูกุ้มข้าวเป็นธารน้ำแข็งโบราณที่มีเหล่าไดโนเสาร์มาดื่มกินน้ำ แต่ว่าเกิดภัยพิบัติ เฉียบพลันขึ้น ทำให้ไดโนเสาร์ล้มตายบริเวณนี้เป็นจำนวนมาก  จากนั้นทีมสำรวจก็ได้ลงมือขุดค้น พบกระดูกและซากดึกดำบรรพ์ ของไดโนเสาร์เป็นจำนวนมากที่นี่  ทางกรมทรัพยากรฯจึงได้ตั้งเป็นศูนย์วิจัยไดโนเสาร์ภูกุ่มข้าวขึ้นในปี 2538  โดยในวันที่ 24 พ.ย. 2538 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จมาทอดพระเนตรซากกระดูกไดโนเสาร์และจัดตั้ง โครงการพัฒนา พิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูกุ้มข้าวขึ้น  จนพัฒนาเป็น พิพิธภัณฑ์  ซึ่งได้รับพระราชทานนามจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรม ราชกุมารีว่า "พิพิธภัณฑ์สิรินธร" 
พิพิธภัณฑ์สิรินธร

พิพิธภัณฑ์สิรินธร เป็นแหล่งเรียนรู้เรื่องราวไดโนเสาร์แบบครบวงจร ทั้งแสง สี เสียง ตระการตาและใหญ่ที่สุดในภูมิภาคเอเชียอาคเนย์ แบ่งเป็น 9 โซน ได้แก่ โซนที่ 1 การกำเนิดโลกและจักรวาล   โซนที่ 2 กำเนิดสิ่งมีชีวิต โซนที่ 3 มหายุคพาลิโอโซอิก มหายุควิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตโบราณ โซนที่ 4.1 มหายุคมีโซโซอิก มหายุคแห่งสัตว์เลื้อยคลานและไดโนเสาร์  โซนที่ 4.2 ไดโนเสาร์ไทย  โซนที่ 5 วิถีชีวิตไดโนเสาร์ไทย  โซนที่ 6 คืนชีวิตให้ไดโนเสาร์  โซนที่ 7 มหายุคซีโนโลอิก มหายุคแห่งสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม  โซนที่ 8 เรื่องราวของมนุษย์ นอกจากนี้พิพิธภัณฑ์ยังมีบริการจัดค่ายเยาวชน มีห้องประชุม ร้านอาหาร และร้านจำหน่ายของที่ระลึกไว้บริการแก่นักท่องเที่ยวด้วย 


ซากดึกดำบรรพ์ของไดโนเสาร์ที่ภูกุ่มข้าว อำเภอสหัสขันธ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ พบโดยพระครูวิจิตรสหัสคุณ เจ้าอาวาสวัดสักกะวัน ในปีพ.ศ. 2537 และได้เริ่มทำการขุดค้นอย่างเป็นระบบ โดยคณะสำรวจไดโนเสาร์จากกรมทรัพยากรธรณี ตั้งแต่ปลายปีพ.ศ. 2537 พบว่า ภูกุ่มข้าว ตำบลโนนบุรี อำเภอสหัสขันธ์ จังหวัด กาฬสินธุ์ เป็นแหล่งไดโนเสาร์กินพืชที่สมบูรณ์ที่สุดของประเทศไทย โดยพบ กระดูกไดโนเสาร์เกือบทั้งตัว กองรวมอยู่กับกระดูกไดโนเสาร์กินพืชอีกชนิดหนึ่ง กระดูกทั้งหมดอยู่ในชั้นหินที่วางตัว อยู่บนไหล่เขาของภูกุ่มข้าวซึ่งมี รูปร่างคล้ายลอมฟาง มีความสูงประมาณ 240 เมตร

พิพิธภัณฑ์สิรินธร เปิดให้บริการวันอังคาร-อาทิตย์ เวลา 9.00-17.00 น.
ค่าเข้าชม  คนไทย เด็ก 10 บาท ผู้ใหญ่ 40 บาท  ชาวต่างประเทศ เด็ก 50 บาท ผู้ใหญ่ 100 บาท
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ โทร 043 871 014
การเดินทาง  ใช้เส้นทางกาฬสินธุ์-สหัสขันธ์ ทางหลวง 227 ประมาณ 28 กิโลเมตร  ก่อนถึงสหัสขันธ์ 2 กิโลเมตร  มีทางแยกขวาไปอีก 1 กิโลเมตร  จะถึงพิพิธภัณฑ์สิรินธร

พิพิธภัณฑ์สิรินธร
พิพิธภัณฑ์สิรินธร
พิพิธภัณฑ์สิรินธร
พิพิธภัณฑ์สิรินธร
พิพิธภัณฑ์สิรินธร
พิพิธภัณฑ์สิรินธร
พิพิธภัณฑ์สิรินธร
พิพิธภัณฑ์สิรินธร
พิพิธภัณฑ์สิรินธร
พิพิธภัณฑ์สิรินธร
พิพิธภัณฑ์สิรินธร
พิพิธภัณฑ์สิรินธร
พิพิธภัณฑ์สิรินธร
พิพิธภัณฑ์สิรินธร
พิพิธภัณฑ์สิรินธร
พิพิธภัณฑ์สิรินธร

จากพิพิธภัณฑ์สิริธรไม่ไกล เป็นที่ตั้งของ สวนไดโนเสาร์ซึงมีรูปปั้นไดโนเสาร์ขนาดเท่าของจริงจำนวนมากมายให้ได้สนุกสนาน กับการถ่ายภาพ

สวนไดโนเสาร์ กาฬสินธุ์
สวนไดโนเสาร์ กาฬสินธุ์
สวนไดโนเสาร์ กาฬสินธุ์
สวนไดโนเสาร์ กาฬสินธุ์
สวนไดโนเสาร์ กาฬสินธุ์